เมื่อเกิดการสูญเสียคนในครอบครัว สิ่งที่ตามมาคือกระบวนการจัดการมรดก และหนึ่งในขั้นตอนสำคัญที่สุดคือการแต่งตั้ง “ผู้จัดการมรดก” หลายคนอาจยังไม่เข้าใจบทบาท สิทธิ และวิธีจัดการเมื่อเกิดปัญหาขึ้นกับผู้จัดการมรดก บทความนี้จะพาคุณไปรู้ทุกขั้นตอนตั้งแต่เริ่มต้น จนถึงการจัดการเมื่อเกิดการโกง
สารบัญเนื้อหา
– ผู้จัดการมรดก คือ
– ผู้จัดการมดรก เป็นใคร มีสิทธิอะไร
– ขั้นตอนการตั้งผู้จัดการมรดก
– ผู้จัดการมรดกโกง
– คัดค้านผู้จัดการมรดก
ผู้จัดการมรดก คือใคร?
ผู้จัดการมรดกคือ “ตัวแทนของทายาท” ที่มีหน้าที่ติดต่อจัดการทรัพย์สินในกองมรดก เช่น ติดต่องานกับธนาคาร เจ้าหนี้ ลูกหนี้ หน่วยงานรัฐ และดำเนินการแบ่งสันปันส่วนให้กับทายาทตามที่ระบุไว้ในพินัยกรรม หรือในกฎหมาย
สำคัญมากที่ต้องเข้าใจว่า “ผู้จัดการมรดกไม่ได้มีสิทธิในมรดกมากกว่าคนอื่น” แต่เป็นเพียงตัวแทนในการจัดการเท่านั้น การเข้าใจผิดว่าคนเป็นผู้จัดการจะได้ส่วนแบ่งเยอะที่สุด คือความเข้าใจผิดที่พบบ่อย
ผู้จัดการมรดก เป็นใครได้บ้าง และมีสิทธิอะไร?
ผู้จัดการมรดกมีที่มาได้ 2 แบบ คือ เจ้าของมรดกระบุไว้ในพินัยกรรม
และ ทายาทคนใดคนหนึ่งที่มีชื่อรับมรดกยื่นคำร้องขอเป็นผู้จัดการต่อศาล
ในแง่สิทธิ ผู้จัดการมรดกไม่มีสิทธิในทรัพย์สินที่เหนือกว่าทายาทคนอื่น เขามีเพียง “สถานะตามคำสั่งศาล” ที่ทำให้สามารถติดต่อธนาคาร หรือสำนักงานที่ดินได้ในนามของกองมรดก
ในทางปฏิบัติ ผู้จัดการมรดกจะดูเหมือนมีอำนาจมาก เพราะเป็นคนเดียวที่หน่วยงานต่าง ๆ ยอมให้ติดต่อและดำเนินเรื่องแทนเจ้ามรดกได้ ทายาทปกติจะไม่มีสิทธิเข้าถึงข้อมูลเหล่านี้
นี่เองจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมหลายคนอยากเป็นผู้จัดการมรดก
ขั้นตอนการตั้งผู้จัดการมรดก
สิ่งแรกที่ควรทำไม่ใช่การรวบรวมเอกสาร แต่คือ “ประชุมทายาท” เพื่อหารือ 2 เรื่องหลัก:
1. จะจัดการทรัพย์สินอย่างไร?
เรื่องการแบ่งมรดกควรพูดกันให้จบตั้งแต่ต้น เพราะทรัพย์สินหลายอย่างไม่สามารถแบ่งแบบเปอร์เซ็นต์ได้ เช่น รถ 2 คัน บ้าน 1 หลัง แต่ทายาทมี 3 คน จะขายก็ต้องตกลงกันเรื่องราคาก่อน เพราะฉะนั้น ถ้าคุยกันได้ตอนนี้ จะดีกว่ามาทะเลาะทีหลัง
2. จะตั้งใครเป็นผู้จัดการมรดก?
ในการประชุมทายาท เราจะเห็นชัดเจนว่าใครมีภาวะผู้นำ ใครที่คนอื่นยอมรับ เชื่อฟัง ให้คนนั้นเป็นผู้จัดการมรดกจะดีที่สุด
หลังจากนั้นจึงค่อยรวบรวมเอกสาร เช่น ใบมรณบัตร รายชื่อและความสัมพันธ์ของทายาท รายละเอียดทรัพย์สิน ฯลฯ ให้ทนายหรืออัยการช่วยยื่นคำร้องต่อศาล หากไม่มีใครคัดค้าน ศาลจะไต่สวน 1 นัด รออีกประมาณ 30 วัน ก็จะได้คำสั่งศาลมาใช้จัดการทรัพย์สิน
แต่ถ้ามีการคัดค้าน การแต่งตั้งอาจยืดเยื้อเป็นปีได้
ผู้จัดการมรดกโกง ทำอย่างไร?
หากแต่งตั้งไปแล้ว แต่ผู้จัดการมรดกมีพฤติกรรมโกง ทายาทต้องเริ่มจากการ เก็บหลักฐาน เช่น บันทึกแชท อัดเสียง อย่าใช้การโทรคุยเพียงอย่างเดียว จากนั้นแนะนำให้ดำเนินคดี 2 ทาง
คดีอาญา ฐานยักยอกหรือฉ้อโกงทรัพย์ (ต้องดำเนินภายใน 90 วัน นับจากวันที่รู้)
คดีแพ่ง ขอให้ศาลเปลี่ยนตัวผู้จัดการมรดก โดยอ้างเหตุว่าไม่เหมาะสมหรือกระทำผิดหน้าที่
การฟ้องควรปรึกษาทนายเพื่อเตรียมหลักฐานให้ครบถ้วนก่อนเริ่มดำเนินการ
คัดค้านผู้จัดการมรดก ทำได้อย่างไร?
แม้ศาลยังไม่แต่งตั้ง แต่หากเราทราบว่าใครกำลังจะยื่นขอเป็นผู้จัดการมรดก และเรามีเหตุไม่ไว้วางใจ ก็สามารถ ยื่นคำคัดค้านต่อศาลได้
ศาลมักส่งหมายเรียกไปยังญาติที่เกี่ยวข้อง ถ้าเราได้รับหมายแล้วไม่เห็นด้วยกับผู้ที่ยื่นคำร้อง ให้รีบติดต่อทนายเพื่อจัดทำคำคัดค้าน และแสดงหลักฐานว่าบุคคลนั้นไม่เหมาะสม เช่น มีข้อขัดแย้งกับทายาทคนอื่น มีประวัติทางการเงินไม่ดี เป็นต้น
ถ้ารอฟังข่าวเฉย ๆ แต่ไม่ได้รับหมายศาล อาจเข้าเว็บไซต์ของศาลจังหวัดที่เกี่ยวข้อง เพื่อตรวจสอบว่ามีคำร้องแต่งตั้งผู้จัดการมรดกยื่นไว้หรือไม่
หากต้องการปรึกษาทนายความเรื่องตั้งผู้จัดการมรดก หรือจัดการมรดกอย่างยั่งยืนสามารถติดต่อเราได้ทันที
เนื้อหาและเรียบเรียงโดย ทนายแชมป์
